Zašto se koriste dva kalendara?

Julijanski kalendar je uveden još 46. godine pre Hrista, na inicijativu Gaja Julija Cezara. Bio je tačniji od dotadašnjih sistema, ali ne i savršen — tokom vekova, proračunska greška ga je odvajala od stvarnih ravnodnevnica za nekoliko dana svakog stoleća.

Gregorijanska reforma 1582

Papa Grgur XIII je 1582. godine uveo reformu koja je ispravila tih nataloženih 10 dana. Gregorijanski kalendar uvodi i tačnije pravilo za prestupne godine (god koja se deli sa 100 nije prestupna osim ako se deli i sa 400). Tako danas, posle nekoliko vekova, gregorijanski kalendar kasni manje od minut godišnje u odnosu na stvarnu godinu.

Pravoslavne crkve u tom trenutku nisu prihvatile reformu. Deo Istočne Crkve je ostao uz stari račun, i do danas obeležava crkvene praznike po julijanskom kalendaru. Između julijanskog i gregorijanskog danas razlika iznosi 13 dana.

Šta znači „po starom" u našem kalendaru

Na svakom prazničnom datumu u našem kalendaru naći ćeš i oznaku „po starom" — to je isti dan, ali računat po julijanskom kalendaru. Na primer, Nikoljdan je u našem kalendaru 19. decembar, a „po starom" je 6. decembar.

Pravoslavna crkva se nije pobunila protiv naučne tačnosti — nego je sačuvala kontinuitet liturgijskog ritma koji je postojao pre podela.

Zašto je Vaskrs posebna priča

Iako Srpska crkva računa Božić po julijanskom, Vaskrs se računa po posebnom paskalnom pravilu koje uključuje i puni mesec i prolećnu ravnodnevnicu. Zato se datumi Vaskrsa ne razlikuju istim pomakom od 13 dana — njihova razlika varira iz godine u godinu. U 2026. godini pravoslavni Vaskrs pada 12. aprila, dok katolički Vaskrs pada istog datuma — u ovoj godini se poklapaju.

Pokušaj reforme 1923

Carigradska patrijaršija je 1923. godine usvojila tzv. „popravljeni julijanski kalendar" koji se poklapa sa gregorijanskim do 2800. godine. Grčka, Bugarska i neke druge crkve su se priključile. Srpska, Ruska, Gruzijska i Jerusalimska crkva nisu — i do danas računaju praznike po neispravljenom julijanskom.